Courgette

Cucurbita pepo
Courgette, mergpompoen (Nederlands); Zucchini, Gurkenkürbis, Gemüsekürbis (Duits); zucchini, marrow, summer squash, courgette (Engels); courgette, potiron (Frans); zucchino – zucchini is meervoud (Italiaans); calabaza común, calabacín (Spaans)

 

De courgette is een afgeleide van de pompoen. Courge betekent pompoen (of ‘merg’) in het Frans. Zucca is pompoen in het Italiaans. Dus zucchino is een pompoentje; zucchini zijn pompoentjes. Maar het is een eigennaam geworden en de directe relatie met een kleine pompoen is minder. In Groot-Brittannië spreekt men van courgettes, in de VS van zucchini. Daar heeft men het Italiaanse meervoud tot naam verheven.

Historie

Pompoenen en courgettes komen uit Midden en Noord-Amerika (vanaf zuidoost Canada tot Costa Rica werd het verbouwd). De courgette is een van de oudst bekende groenten. Bij archeologische opgravingen in Mexico is gebleken dat ze 10.000 jaar geleden al werd gegeten, maar misschien nog niet gekweekt [3]. In het oosten van de VS en centraal Amerika vanaf ca. 2700 v Chr. Er was toen al een grote diversiteit in vormen en kleuren.
Na Columbus dus ook in Europa. Het is met de Italiaanse immigranten (weer) bekend geworden in de VS. In de jaren ’20 van de twintigste eeuw.
Hier, in Noord-Europa, ligt de courgette eigenlijk nog maar recent in de winkels. Zo vanaf de midden jaren tachtig van de vorige eeuw is de opkomst begonnen.

Culinair

Optimale grootte

Een courgette is licht zoetig. Het lekkerst zijn kleine courgettes, waar net de bloem vanaf is. Ongeveer 10 tot 15 cm lang en enkele centimeters doorsnee. Ze zijn acceptabel tot plm. 30 cm, die u het meest in de Nederlandse winkels aantreft.

Het is wel logisch dat ze rond de 30 cmworden verkocht: voor de teler is het een optimale opbrengst. Grotere courgettes zijn onverkoopbaar (alleen geschikt voor soep of als diervoer), voor kleinere is meer productiecapaciteit (lees: oppervlak) nodig, dus worden die duurder, en dan blijkt dat niemand het geld ervoor over heeft. Zeker niet ons Holland.

Rauw of koken

De bloemen kunnen worden gevuld en bijv. gefrituurd, iets dat in Italië en Griekenland vrij gangbaar is. Ook de zaden zijn eetbaar.

Jonge, verse courgettes kunnen rauw (geraspt) worden gegeten of in salades worden verwerkt.
In kookboeken staat over het koken van de courgettes: “Dit duurt 15 minuten of langer, afhankelijk van hoe oud en hoe vers ze zijn.” Onzin. Na 15 minuten waren fraaie jonge – dus kleine! – courgettes vrijwel tot pap gekookt. Althans niet meer in plakjes te snijden. Verse, dikkere courgettes (ca. 5 cm diameter) zijn na 10 minuten koken perfect.
Desto ouder de courgette, desto harder de schil. Misschien dat het daar iets mee te maken heeft.

Kopen

Niet kopen als je met je nagel geen rimpel in de huid kunt trekken. Dan is de schil al te hard en de courgette kwalitatief minder. (Maar ja, gaan we nu allemaal met onze nagels de courgettes bij de groentenboer bewerken?)

Smaak

Eigenlijk smaakt de cougette naar weinig of niets. Behalve de voedingswaarde is het daardoor een goede ‘drager’ voor andere ingrediënten in maaltijden. Ook met de kleur (gele of witte courgettes) kunt u gerechten opleuken.

Bewaren

Jonge courgettes hebben amper nog schil en zijn enkele dagen koel te bewaren. Oudere zijn langer te bewaren, buiten de koelkast.

Voedingswaarde 100 gram

Rauw en ongeschild, gegevens van [6]

caloriënerg laag: 16 kcal
mineralenveel, w.o.:

calcium 15 mg

magnesium 17 mg

kalium 262 mg

fosfor 38 mg

natrium 10 mg

vitamine Aveel: 10 microgram
vitamine Bgemiddeld (m.n. folaat)
vitamine Cgemiddeld: 17 mg
bètacaroteenveel: 120 microgram

Teelt

ZaaienEind april in potjes (binnen of in de kas); warm

Kiemduur: het zaad kiemt binnen enkele dagen.

Vanaf eind mei in de koude grond zaaien.

UitplantenNa de IJsheiligen (11 t/ 13 mei) of beter: wachten tot eind mei/begin juni. Desnoods verpotten en in de koude bak onder glas laten doorgroeien tot het plantmoment.
OogstVanaf midden juli.

Plantafstand: 1 meter x 1 meter

Water: geen bijzondere eisen, in droge perioden normaal water geven

Bemesting

Veel mest en compost. Geen kali.

Bodem & standplaats

Alle gronden. Zonnig is zeer aan te bevelen.

Rassen

Te veel om op te noemen. Er zijn veel F1-hybriden. Die zijn dus niet geschikt voor zaadwinning. De onderstreepte verbouwen we zelf of hebben we verbouwd:
Black Beauty (donker groen), Long White Bush (crème wit); De Nice a Fruit Rond(De Ronde van Nice – oogsten vanaf de grootte van een golfbal); Gold Rush(geel); Jemmer F1 (geel); Defender F1 (groen, no nonsens, grote productie);

Zaadteelt

Pompoenen kruisen makkelijk met andere soorten, tot en met komkommers. Het is daarom moeilijk zelf raszuiver zaad te winnen.
Of doe het volgende (uit [2]): bind rond een vrouwelijke bloem (dikke steel) een gaasje. Als de bloem open gaat, het gaas eraf nemen. Pluk een mannelijke bloem, trek de kelkbladen er van af en bestrijk met de meeldraden en stamper. Doe het gaas weer om de vrouwelijke bloem, tot ze verwelkt is. Doe dit met een paar bloemen.
Laat een courgette groot en rijp worden. Haal het zaad eruit, was het, ontdoe het van ‘vlees’-resten en laat het drogen. Het blijft minstens zes jaar goed, mits koel en droog bewaard.

Ziekten en belagers

In de praktijk weinig. Wat meeldauw. Bij nat weer kunnen de vruchten gaan rotten. Bladluizen houden niet van courgettes, maar willen wel eens een virus overbrengen als ze per ongeluk de plant bezoeken.

Literatuur: [1] Food Plants of the World; [2] Handboek Ecologisch Tuinieren; [3] Planten voor Dagelijks Gebruik; [4] Groente & Fruit Encyclopedie; [5] Wikipedia 30-04-2008; [6] USDA National Nutrient Database for Standard Reference

1 gedachte over “Courgette”

  1. De namen die de Engelsen hanteren voor de courgette zijn inderdaad verwarrend, in uw overzicht ontbreekt nog de 'marrow', de naam die de Engelse volkstuintuinierr gebruikt. Soms zijn er items bij Gardeners World (2011) over wedstrijden wie de zwaarste kweekt!Nu Monty Don de scepter zwaait bij GW zullen zulke volkse gebruiken waarschijnlijk niet worden vertoond.

Een reactie plaatsen

Verschijnt een à twee keer per maand. Met een breed scala aan onderwerpen uit het groenere leven en lekkere recepten.

Kijk in ‘spam’ of ‘reclame’ wanneer u niet binnen een paar minuten een e-mail ontvangt.