In navolging van Het Paardenbloemboek brengt Natasja van der Meer nu een bijzonder praktisch boek over het gebruik van de vlier. Blad, bloesem en vruchten van deze boom kan je op verrassend veel manieren gebruiken.
Vlierbloesemsiroop is verrukkelijk. Een klein scheutje en dan wat koud bubbeltjeswater erbij. Heerlijk verfrissend. Persoonlijk heb ik altijd opgezien tegen het maken van vlierbloesemsiroop. Maar in 2025 nam tuinhulp Stephan het voortouw en hebben we nu nog steeds flessen siroop. Maar Stephan is nu weg. Of we het dit jaar maken is de vraag.
Het is een ontzettend leuk en we moeten zeggen: inspirerend, receptenboek. In de eerste paar hoofdstukjes wordt kort en bondig ingegaan op de naam, de geschiedenis en de botanische eigenschappen van de vlier. Dan kort de werkzame stoffen (rijk en bepaaldelijk ook nog eens gezond, dus veel gebruikt in de volksgeneeskunde) en aandacht voor het oogsten. “Wees lief voor de struik: pluk niet te veel en laat genoeg bloemen en bessen achter voor vogels, insecten en andere beestjes.”
De recepten zijn ingedeeld in Eten, Drinken, Gezondheid, Schoonheid en Creativiteit. En dan ook nog een hoofdstukje voor vlier en dier en gebruik in de tuin.
Het Vlierboek is een boek voor iedere al dan niet flierefluiter die ervoor open staat iets meer uit de vlier te halen. Dit boek maakt namelijk duidelijk dat je veel meer met deze boom (of heester) kunt doen dan bloesemsiroop of jam maken. De vlier is een vrij algemeen voorkomende plant, dus als je het niet in je eigen tuin hebt staan, dan misschien in de tuin van de buren. Of elders.
| Titel | Het Vlierboek – Recepten voor eten, drinken, gezondheid, schoonheid en creativiteit |
| Auteur | Natasja van der Meer |
| Uitgever | Terra Lannoo |
| ISBN | 978 90 5996 2613 |
| Verschenen | 22 september 2025 |
| Prijs | € 25,99 |
| Verkrijgbaar bij | Koop het bij een boekhandel van steen en cement. Maar als je online wenst te winkelen, raden we deze webwinkel aan. |
Het is een receptenboek. Dus we gaan stapsgewijs langs de thema’s om een indruk te geven:
Eten
Hier wordt uiteraard jam behandeld. We zien dat 1 kg verse vlierbessen 5 potjes van 350 ml jam leveren. Maar dan heb je ook iets. En verder onder andere: chutney, beignets, bonbons (pralines), brood met vlierbessen (dat doet denken aan krentenbrood), cupcakes met siroop en bloesem, kappertjes van nog groene bessen (interessant!), en uiteraard koekjes en pannenkoeken, pudding en, verrassend: soep!
Drinken
Het allereerste recept is vlierbessensiroop, gevolgd door de bloesemsiroop. En we drinken champagne en cider en nog veel meer, waaronder komboecha. De jenever doet, door de ingrediënten kruidnagels en kaneel, denken aan nocino. Maar het is toch beduidend anders.
Gezondheid
Delen van de vlier gaan in elixers, hoestdrank en pillen. Dat kan je allemaal zelf maken. En in dit hoofdstuk wordt ook het blad van de vlier gebruikt in zalven. Van der Meer onderscheid zalf en smeersel. De eerste is pijnstillend en helend, bij wonden, kneuzingen, verstuikingen en gewrichtspijn, het smeersel is verzorgend en verzachtend, bij opgezette lymfeklieren, keelontsteking, ontstekingen aan de huid en (ook) gewrichtspijnen. Het smeersel is geen zalf, maar eerder een pasta. De zalf bevat candelillawas (van de Euphoriba antisyphilitica – een naam die verwijst naar syfilis, waar het oorspronkelijk tegen werd gebruikt) en vitamine E-druppels.
Schoonheid
Voordat we dit hoofdstuk openden, konden we ons weinig voorstellen. We zien een ‘aftershave, verzachtend en verfrissend’, badzout, crème, oogcompes, zeep en gezichtsmasker. Lotion, shampoo en zeep. En de crème, op basis van bloesem, bevat eveneens cadelillawas.
Vlierefluiten
En dan is het tijd voor Creativiteit. Zowel de Latijnse naam (Sambucus) als de Nederlandse (vlier) verwijzen naar holle pijp of fluit. Etymologisch gezien komt flierefluiten vermoedelijk van de fluit, gemaakt van een stuk vlierentak. Van der Meer beschrijft het maken van een blaaspijp, een fluitje van een cent, geurzakjes, inkt (!, dus niet alleen van walnoot), kralen, textielverf. Met de blaaspijp kan je natuurlijk rijpe bessen op andermans kleding “schieten” (niet doen, hoor). Maar de fluit is interessant. (Vroeger maakten wij zelf fluiten van wilgentakken.) Een artikel in NRC (26 juni 2020 – Fluitjes van wilg, vlier of essen) leert dat we het best in de winter ermee kunnen beginnen.
Vlier en dier
Natuurlijk! De holle takken van al dan niet mislukte fluiten kan je ook gebruiken om een bijen-/insectenhotel te maken. Wat de auteur vergeet te vermelden is dat je wel de achterkant dicht moet maken. Hondenkoekjes van vlier? Nou ja, er zit ook een rijpe banaan in en havermout. Als je dit recept leest, dan zou je het eerder zelf eten.
Maar gefermenteerd vlierblad zou een afdoend middel zijn om muggen op afstand te houden. Dat is wel iets om deze zomer uit te proberen.
En zo staan er nog enkele gebruiken van de vlier voor dieren in. Last but not least: de vlier is ook een waardplant voor menig insect (bijen vliegen er graag op) en het blad doet het goed op de composthoop of als mulch of als gier.
Het is een veelzijdig en erg leuk receptenboek.
Bedankt voor de leuke recensie! De vlier is echt zo’n fijne plant en je kan er zoveel mee!