♫ Ja, ja, een haas in de tuin! ♫
♫ Bij MergenMe-hetz! ♫

(Op de wijs van ‘Er staat een paard in de gang’ van André van Duin.)

Een jonge haas heeft besloten zich te voeden met de gewassen die in onze moestuin staan. Pakweg honderd diverse koolplanten zijn “gesnoeid” en de toppen van de erwtenplanten zijn eraf geknaagd. Wat is daar tegen te doen?

We zijn wel wat gewend. We tuinieren met de natuur, niet tegen de natuur. Maar soms wordt de grenswaarde van onze frustratietolerantiefactor bereikt.

2024 was het Jaar van de Slak. Ons verhaal dat we weinig last hadden van slakken omdat in onze o zo biodiverse moestuin de vogels, padden, egels enzovoorts het aantal slakken beperkten, ging toen onderuit.

In 2025 werden stelselmatig alle scheuten van de peultjes en grauwe erwt kola weggevreten, we weten nog niet welk dier dat heeft gedaan. Geen vogels. Misschien muizen, maar de muizenvallen bleven leeg. We hebben twee keer de erwten gelegd, dat betekende dus 480 erwten. Dat was de limiet, vooral omdat het bijzondere rassen betreft. De rest hebben we bewaard en dit jaar gezaaid. Ze kwamen mooi op.

2026 . Dit jaar werden al onze tuinbonen – Oldambster Wierdebonen – die we in februari in de koude bak hadden gezaaid, door woelmuizen verorberd. We hebben onze laatste in de kas, in trays gezaaid en later uitgeplant. Ze bloeien momenteel. (We zaaien in februari om de zwarte luis voor te zijn. We gaan zien, of en wanneer en hoe hard de zwarte luis gaat toeslaan.)

En dan nu de haas

Dachten we eerst dat de koolrabi’s werden geschoren door slakken, opeens troffen we tussen de knoflookplanten een luierende haas aan. (We dachten in eerste instantie dat het een konijn was.) Hij ligt pontificaal op de zaailingen van bieten – Deventer Zwartblad. Grmbl. Ook dat nog.

Haas heeft smaak. Hij heeft kennelijk zo zijn voorkeuren: 1) koolrabi, 2) Filderkraut (spitskool), 3) Bremer Scheerkohl en dan 4) Cime di rapa en nu 5) de toppen van de erwten. De eerste twee zijn Brassica oleracea, de scheerkool is Brassica napus en de Cime di rapa is een Brassica rapa. De erwten (Zwitserse reuzen en Kola) zijn Pisum sativum.

In totaal zijn een stuk of honderd koolplanten kaalgevreten en een stuk of dertig erwten getopt. Het blad is opgegeten: de koorabi’s en Filderkraut hebben nog hun harten, dus we hopen dat ze nieuw blad aanmaken en doorgroeien. Het betekent wel vertraging in het zaai- en oogstschema.

Vooralsnog zijn andere groenten als spinazie en sla niet aangetast. Ook niet door slakken.

Haasgaas

Twintig jaar geleden heerste in Nederland de konijnenziekte Viraal Hemorragisch Syndroom (VHS). Ons erf leek een toevluchtsoord; we hadden opeens erg veel konijnen in de tuin. In de siertuin werden alle geraniums en meer weggevreten en ook de moestuin werd belaagd. We hebben toen de moestuin met ten dele ingegraven kippengaas omheind. Later zijn de haagplanten (beuk en meidoorn) daaromheen gegroeid: het gaas zit nu in de hagen. De moestuin kreeg poorten die strak boven het pad sloten: daar kon geen konijn onderdoor.

Ware het niet dat de familie Talpa onder het pad, precies op de plek van de poort, een tunnel aanlegde. (Na een paar keer opnieuw ophogen, waarna de mol het op zijn beurt weer ondergroef, hebben we de moed opgegeven.) Daar is het pad ingezakt. We hebben gezien dat de haas eronderdoor glipte.
Op diverse plaatsen in de hagen is het kippengaas in de afgelopen jaren door snoeiwerk et cetera beschadigd en soms ingezakt – vermoedelijk door een groot dier, zoals hond, die eroverheen wilde.
Dat hebben we weer ‘opgetrokken’.

We hebben een flap oud linoleum onder aan de poort getimmerd. We hopen dat de moestuin hiermee goed is afgeschermd. Maar zeker weten doen we het niet.

Dus we hebben een apparaat aangeschaft dat, als er beweging wordt gedetecteerd, ultrasoon geluid uitzendt. Hazen houden daar kennelijk niet van. Sommigen zeggen: de dieren wennen er aan. Dat kan. Maar niet geschoten is altijd mis (nu willen we niet op de haas schieten, maar zo luidt de uitdrukking). Het probleem met het apparaat is dat we niet weten of hij het doet: ja, er gaat een rood lampje branden als er beweging is, maar we horen niets.

Tot zover de stand van haas. In elk geval kunnen we de uitdrukking ‘het haasje zijn’ niet goed uitleggen. Maar wij zijn het (niet).