In onze Eetbare Siertuin hebben we lupines. Gewone lupines omdat ze mooi zijn en stikstof binden en lupines voor consumptie. Eetbare bonen en koffie.
Gewone, sierlupines zijn stikstofbinders die als knolletjes aan de wortels hechten. Het is een vorm van bemesting voor de andere planten. Zeker als je een stabiel ecosysteem nastreeft zonder externe meststoffen.
Lupine is een eiwitrijk gewas dat jarenlang in Nederland is verbouwd. Maar ergens na het midden van de vorige eeuw bleek dat het importeren van soja goedkoper was.
Sinds kort is er het lupinevarken. De familie Ten Have Mellema uit Beerta teelt zelf lupine-erwten (vermoedelijk lupinus angustifolius) om daarmee varkens te voeren.
De volgende twee lupines hebben wij gezaaid en zijn o.i. boeiend voor de hobbytuinier.
Altramuces – Lupinus albus – witte lupine
In zuidelijk Spanje krijgt u ze als tapa in de bar: altramuces – de gele gekookte lupinebonen. U eet ze geheel of pulkt, net als bij een tuinboon, het velletje er af. Wij kopen ze bij Spaansewinkel – of beter: kochten ze.
Deze lupinebonen worden ook gebruikt als nepvlees in producten van o.a. de Vegetarische Slager.
Ze zijn rond de Middellandse Zee al heel lang een cultuurgewas. Goed bekend bij de oude Egyptenaren.
Zaaien
De droge lupinebonen hebben iets van droge tuinbonen. Dat is ook niet zo vreemd, want een altramuce is geel, maar qua formaat ook tuinboonachtig. Na ze pakweg acht uren in water te hebben laten weken, zijn ze in een tray met aarde geplant.
Sommige bonen zijn te veel geweekt dan wel dat de aarde te nat was: die kiemden niet, maar rotten helaas weg.
Dus: niet te lang weken.
Maar de kiemkracht was groot en indrukwekkend.
Plant
Eenjarig.
30-120 cm hoog.
Oogstbaar na 4-6 maanden (dus of we het gaan redden, hangt van de zomer af.)
Voedingswaarde
Lupinebonen moet men vergelijken met bonen, erwten en soja en dan staan ze dicht bij de laatste. Ze bevatten behoorlijk wat eiwitten: iets meer dan erwten of bonen, minder dan soja. Verhouding 3,0:3,5:4,5:6,5. Zoiets geldt ook voor lysine, zwavel en mineralen. De altramuces zijn erg rijk aan oliën en aan cellulose (vezels) en bevatten, net als soja, nauwelijks zetmeel.
Altreikoffie – Lupinus pilosus – blauwe lupine
In noord Italië, of beter: in Süd Tirol, ligt Altrei. Daar maken ze koffie van de bonen van deze lupine.
Nou ja, het werd er eeuwen gemaakt. De vooruitgang en opkomst van echte koffie vanaf 1960, deed dit ambacht uitsterven. Maar dankzij enkele Duitse wetenschappers, die zich richtten op de biodiversiteit van Europese voedselplanten, is de traditie in Altrei weer opgepakt.
Lees hier de brochure – op blz 16 is het na verhandelingen over allerlei koffies, bij Altrei aangeland.
Zaaien
Ze zijn anders dan de l. albus. Klein rond en hard. Eerder een erwt dan een boon. Ze kiemen niet zomaar. Anthonetta gaf ze me: “Bij mij doen ze het niet.” Ik sneed met een aardappelschilmesje een heel klein schilfertje van iedere erwt, zodat ik net iets groens zag. Daarna deed ik ze in water. Ze zwellen bijzonder snel op en geleerd hebbende van de l. albus, haalde ik ze er een paar uur later uit.
100% gekiemd. Uitgezonderd één die door een muis is uitgegraven.
Plant
Eenjarige plant.
Kan 120 cm hoog worden.
Plantafstand 30 x 30 cm.
Kan goed tegen droge grond.
Houdt van zon.
Bloemen zitten op 5-15 lange stelen en de zaaddozen kunnen 2-4 zaden bevatten.
Tenslotte
We houden u op de hoogte van deze ontwikkeling. Wie weet gaan we zelf nog eens koffie branden. Als we meer weten volgt een volledige plantbeschrijving. We maken die altijd uit ervaring en uh…. we zijn begonnen!
