Planten voor de herboristentuin – Vak B en C

Onze Herboristentuin wordt vernieuwd. Ze bestaat uit vier vakken. Maartje vertelt over vak B en C. Daarin ligt de focus op de spijsvertering en de vrouw. En is wildemanskruid heilzaam voor vrouwen?

In een vorig blog schreef ik over de herontwikkeling van onze herboristentuin en de plantkeuze voor vak A. Losjes thematisch, daar zijn we op uitgekomen, met aandacht voor onze mogelijkheden op ons erf, als het gaat om bodem, zon en andere standplaatsfactoren. Vak A is het vak van de luchtwegen geworden; vandaag vertel ik meer over de vakken B en C.

Agrimonie (Agrimonia eupatoria) – foto: Pethan, Wikimedia Commons

Zonnig, droog en woelbeesten

De plantvakken B en C zijn allebei behoorlijk zonnig en droog. Vooral vak C is erg ‘moeilijk’ is – weinig planten willen het daar echt goed doen en er zijn juist daar veel muizen of andersoortige woelers en gravers die telkens weer schade aanrichten.
Dat betekent dat het voor vak C belangrijk is om te werken met wat er al staat – het lukt immers die planten om het daar uit te houden.

Vak B – Thema spijsvertering

In vak B staat al jaren een mooie groep rozemarijn en daarnaast bijvoorbeeld zilverschoon, kamille, agrimonie en duizendblad. Die mogen allemaal blijven; ze hebben volgens herboristen allemaal een weldadige werking op de spijsvertering.
We voegen planten toe. De mariadistel verplaatsen we van elders uit de tuin en we hopen dat ze zich gaat uitzaaien. Wegenwachter (wilde cichorei) voegen we toe van eigen plantgoed. Hetzelfde geldt voor vaste of bergbonenkruid. De kattendoorn hebben we nieuw gekocht bij biologische Kwekerij de Hessenhof. Het is een ondergewaardeerde bossige plant die prachtig roze bloeit en bovendien een stikstofbinder is. Wel erg stekelig. Hieronder in de tabel vind je de lijst met planten die op dit moment te vinden zijn in vak B. Er komt waarschijnlijk nog wel wat bij, in ieder geval een klaver-achtige als aanvullende stikstofbinder. En misschien valt er ook nog wat af.

Latijnse naamNaamOmschrijvingHerboristen werking
Achillea millefoliumDuizendbladSterk geveerd blad, wit tot roze schermbloemenEetlustopwekkend en tegen maag- en darmkrampen
Agrimonia eupatoriaAgrimonieLage bladrozetten met hoge stengels met gele bloemetjesTegen diarree en goed voor de lever en de urinewegen
Artemisia absinthumAbsintalsemGrijzig bladBevordert maagwerking en eetlust
Carum carviKarwijTweejarig, schermbloemigeTegen winderigheid en maag- en darmkrampen
Chamaemelum nobileRoomse kamilleMeerjarige kamilleOntstekingswerend op slijmvliezen van o.a. spijsverteringsstelsel, verzachtend op maag, stimuleert spijsvertering
Chichorium intybusWegenwachterBloemen van de mooiste kleur blauwStimuleert gal en leverfunctie
Foeniculum vulgareVenkel Zeer fijn blad met geelgroen schermbloem. Wij hebben de bronsbladige variantTegen winderigheid en krampen
Matricaria recutitaEchte kamilleEenjarige kamilleOntstekingswerend op slijmvliezen van o.a. spijsverteringsstelsel, verzachtend op maag, stimuleert spijsvertering
Mentha spp.MuntBossig struikje, zeer geurigTegen maagdarmkrampen, misselijkheid, galproblemen. Eetlustopwekkend.
Onosus spinosaKattendoornBossig struikje met prachtige roze bloemen, stikstofbinderBevordert de werking van de nieren
Plantago coronopusHertshoorn weegbreeZeer smalbladig en laagblijvend, goede betredingsplant, halofytOntstekingsremmend, mogelijk tegen diarree
Plantago lanceolataSmalbladige weegbreeSmalbladige en meest geneeskrachtige weegbree soortTonicum voor de slijmvliezen van o.a. maag en darmen. Verzachtend op de urinewegen.
Plantago major purpureaRode weegbreeRondbladige weegbree met prachtige roodbruine kleurOntstekingsremmende, mogelijk tegen aambeien
Potentilla anserinaZilverschoonZilvergrijs blad, gele bloemetjes, blijft laagDiarree
Salvia rosmarinusRozemarijnGroengrijs naaldvormig blad, mooie blauwe bloemen, zeer geurigGoed voor gal en lever, eetlustbevorderend, winderigheid
Satureja montanaVast- of bergbonenkruidWilde rommelige groeier met blauwe bloemen. Vaste neefje van gewoon bonenkruid.Ontsmettend, bevorderlijk bij infecties van de urinewegen, spijsveringsbevorderend
Silibum marianumMariadistelHoge stekelige distel met gevlekt bladZeer bevorderlijk voor de lever

Kattendoorn (Ononis spinosa) – Foto: J. Aporia, Wikimedia Commons

Vak C – Thema vrouw

Sommige mannen zullen het passend vinden dat we voor het ‘moeilijkste’ van de vier vakken het thema ‘vrouw’ hebben gekozen 🙂 Er is echter een heldere reden voor deze keuze: in dit vak is het, zoals hiervoor aangegeven, belangrijk om uit te gaan van wat er al stond en zo min mogelijk de planten te verstoren die hier met veel moeite toch voet aan (in) de grond hebben gekregen.
Er blijft staan: wilde marjolein, duizendblad, teunisbloem, sint-janskruid, vrouwenmantel en witte dovenetel. En laat dat nou allemaal planten zijn waarvoor een werking wordt beschreven die specifiek voor de vrouw is; bijvoorbeeld bij menstruatieklachten of rondom de zwangerschap.
Hé, mannen, je kunt dus ook zeggen dat die ‘vrouwelijke’ planten oersterk zijn.
Maar we voegen ook hier wat planten toe. Natuurlijk is in dit vak extra aandacht voor stikstofbinders zoals rode klaver, geitenruit en fenegriek. Hieronder in de tabel de voorlopige lijst.

Latijnse naamNaamOmschrijvingHerboristen werking
Achillea millefoliumDuizendbladSterk geveerd blad, wit tot roze schermbloemenMenstruatieklachten, koude ledematen, spataderen
Alchemilla mollis/vulgarisVrouwenmantelLaagblijvend, geelgroen blad en bloemenHerstel baarmoeder na bevalling, menstruatieklachten
Galega officinalisGeitenruitGrote, losse, rommelige struikvormige plant met lila bloemen. StikstofbinderBevordert de aanmaak van moedermelk (bij geiten, en naar verluidt ook bij mensenvrouwen)
Hypericum perforatumSint-janskruidHoge bloeistengels met gele bloemenMentale klachten rondom menopauze en menstruatie
Lamium albumWitte dovenetelMiddelhoog, veel blad, witte bloemenPositief effect op baarmoeder en bij witte vloed
Oenothera biennisTeunisbloemZeer hoge bloeistengels met grote gele bloemen die zich ’s avonds openvouwenBevordert het vrouwelijk hormonaal evenwicht
Origanum vulgareWilde marjoleinMiddelhoog roze bloeiend kruid. Zeer geurig. InsectenmagneetKalmerend, ontspannend, bijvoorbeeld bij spanningshoofdpijn
Primula verisSleutelbloemVroege bloeier, geelKalmerend, ontspannend, bijvoorbeeld bij slapeloosheid en prikkelbaarheid
Pulsatilla vulgarisWildemanskruidLaagblijvend polvormig fijnbladig plantje met grote paarse harige bloemen met geel hartOntkrampend bij klachten rond menstruatie en ovulatie
RhodiolaRozewortelEen vetplant uit koude gebieden. De bloemen kunnen verschillende kleuren hebbenBij vermoeidheid, burn-out, prikkelbaarheid. Libido verhogend
Salvia sclareaScharleiForse plant, tweejarig, met grijsgroen donzig bladMenstruatiebevorderend, menopauzale klachten
Tanacetum parteniumMoederkruidKamille-achtige bloem maar veel forsere plant met groter bladPreventie van migraine en andere hoofdpijn, onder andere als deze veroorzaakt wordt door hormonale onbalans bij de vrouw. Ook goed voor de baarmoeder en bij menopauzale klachten
Trifolium pratenseRode klaverEen van de meest voorkomende klavers, rood-paarse bloemen, stikstofbinderBij klachten rondom de menopauze, preventie van botontkalking, cholesterolverlagend
Trigonella foenum-graecumFenegriekEenjarige plant, zeer aromatisch (niet erg lekkere geur), stikstofbinderKlachten rondom de menstruatie, bevordert de moedermelk, libidoverhogend bij de vrouw
Verbena officinalisEcht ijzerhardOnopvallende plant met kleine witte bloemenHoofdpijn, migraine, bevordert weeën en menstruatie, bevordert moedermelk
Vitex agnus-castusMonnikenpeperStruikachtig, kan hoog worden, grote paarse bloeiarenGoed voor het hormonale evenwicht bij de vrouw, klachten rondom de menstruatie, onvoldoende moedermelk, overdreven geslachtsdrift bij de man

Dubbel en brede werking

Een goede lezer is opgevallen dat 1 plant er dubbel in staat, zowel in vak B als in vak C dus. Dat is het mooie duizendblad (Achillea millefolium). Duizendblad is zo’n plant die een hele brede werking heeft – net als bijvoorbeeld echt ijzerhard, fenegriek en echte salie – maar die het in onze tuin ook toevallig heel goed doet. Hij mag in beide vakken blijven omdat hij zo’n fijne bodembedekker en bloeier is. We kunnen in een later stadium een teveel weghalen.

Tenslotte: Bollen heb je nooit genoeg

Net als in vak A zijn in vak B en C ook extra bolgewasjes geplant. Voor kleur in het vroege voorjaar en om insecten te lokken. Ik koos overal voor (verwilderende) tulpen en leden van het allium-geslacht, omdat die behalve mooi ook nog eetbaar zijn. En dat past in onze Eetbare Siertuin.
In vak B viel de keuze op Tulipa tarda, een geel-wit laagblijvend tulpje, en Gele look (Allium flavum), een mooi geelbloeiend uitje, waarvan al een aantal exemplaren in dit vak stonden.
In vak C kunnen we komend voorjaar hopelijk genieten van Tulipa humilis, een laag vroegbloeiend tulpje met roze bloemen met een geel hartje. Roze vanwege het ‘vrouwen’ thema. En dus ook een roze ui, of eigenlijk een knoflook: Allium roseum, soms bekend onder de naam roze knoflook, met lichtroze vrij losse bloemen op een iets hoger steeltje. En tenslotte mag niet ontbreken: goudlook (Allium moly). Het lijkt op daslook met een verfijnde knoflookachtige smaak, maar houdt meer van de zon. De zoetige geur van de gele bloemen trekt veel insecten.

En o ja, goudlook wordt door sommigen gezien als middel tegen tovenarij van elke soort. Je weet maar nooit, tenslotte.

Plaats een reactie