Van Stad naar Wad heet het boek dat op initiatief van Stichting Waddengroep is geschreven. Het speelt zich af in het noordelijke deel van de provincie Groningen en gaat om de tocht van de stad naar het wad. Met eten als verbinder. In de vorm van reizen worden lokale producten ontdekt en in recepten gebruikt.
Leestijd: 8 minuten
Inhoudsopgave
Het is een indrukwekkend boek. Als het in in het voorjaar van 2024 was verschenen, hadden we het subiet gekocht en gebruikt tijdens onze zomervakantie in noordoost Groningen. Want wat een schat aan informatie is het. De laatste alinea van de inleiding is dan ook helemaal waar: “Van Stad naar Wad is meer dan een kookboek. Het laat de rijkdom en diversiteit van Groningen en het Waddengebied zien en kijkt vooruit naar een duurzame, regionale eetcultuur.” Het boek zich op het noordelijke deel van de provincie Groningen, dus het land boven de stad Groningen, tot en met het wad.
Handelingsverlegen
In het voorwoord zegt de commissaris van de Koning in Groningen dat hij handelingsverlegen is. Dat komt er in dit geval kort neer op: je weet dat het om meer dan een reden misschien goed – en leuk – is om lokale producten te kopen, maar toch doe je het niet. Het is het gemak van de supermarkt, maar vooral ook omdat je niet weet waar je van alles kunt halen. Dus de heer Paas, de commissaris van de Koning, is nu, met dit boek, een blij mens.
Verzorgd en volledig
Het is ronduit een fraai en volledig boek waarin je wordt meegenomen op diverse mooie, inspirerende reizen door het noorden van de provincie Groningen. Dit gebied tussen de stad en de Wadden wordt per streek behandeld. Waar je je ook bevindt, er is altijd een aantal foodroutes opgenomen. Dat zijn fiets of wandelroutes door het landschap en langs interessante locaties waar voedsel wordt geproduceerd en/of verkocht. Dit alles is gelardeerd met korte verhalen, reportages, mooie foto’s en natuurlijk: smakelijke recepten. Maar liefst 54, telden we.
De vormgeving is verzorgd. Voorts: harde omslag, mooi gebonden, leeslint, heldere indeling. Een boek voor Groningers? Welnee. Juist niet, zouden we willen zeggen. Sowieso zijn de recepten ook buiten de provincie te maken, maar het boek nodigt ook uit om juist het noordelijke deel van deze provincie te bezoeken. Een dagje, lang weekeinde of langer. Vaker. Er gaat dus wel degelijk iets boven Groningen (de stad).
| itel | Van Stad naar Wad |
| Auteur | Annette van Ruitenburg, Hilly Lautenback en Frank Dankmeijer |
| Uitgever | Ruth de Ruwe Producties i.o.v. Stichting Waddengroep |
| ISBN | 978 90 8123 6683 |
| Verschenen | 5 mei 2026 |
| Prijs | € 29,95 |
| Verkrijgbaar bij | Koop het bij een boekhandel van steen en cement. Maar als je online wenst te winkelen, raden we deze of de webwinkel van auteur Annette van Ruitenburg aan. |
Dit boek is overweldigend. We pikken er daarom het een en ander uit, dat aansluit bij onze persoonlijke belevenis uit voorgaande jaren; het lijkt dus wel wat op een reisverslag. Een schier onbedwingbaar gevoel dringt zich op om er weer heen te gaan; nu met dit boek onder de arm!
Eemskust
De laatste weken van juli 2024 verbleven we in een leuk natuurhuisje aan de Hoofdweg in Steendam, nabij het Schildmeer. Het is een prachtige omgeving: een groter meer om te zwemmen en met zeilhaven, een natuurgebied, fietspaden, maar vreemd genoeg in de zomer nauwelijks enige toeristische activiteit. Sterker nog: veel was gesloten “want het is zomervakantie” zei men. Onbegrijpelijk. Misschien komt het omdat slechts weinigen overwegen naar noordelijk Groningen te gaan?
We maakten mooie tochten, onder andere om het meer, dat een beschermd natuurgebied is. Of naar Landgoed Fraeylemaborg, Appingedam, Delfzijl, Siddeburen en dan met een grote bocht weer terug. In die streek fietsen door het Groningse land, betekent pedaleren langs eindeloze akkers met granen, aardappels, mais, suiker- en voederbiet, uien of gewoon reeds omgeploegde klei.
De Hoofdweg is de weg van Steendam naar Tjuchem. Enkele honderden meters verderop was een kaasboerderij die de fameuze Tjuchemmer Kaas had. Die wilden we kopen, maar helaas, het was gesloten. Zomervakantie. Ook veel restaurants blijken gesloten, of alleen donderdag t/m zondag geopend. De foodroute die we in het boek zien, ‘Van Appingedam naar Dollard‘, hebben we ongeveer wel gefietst.
In Appingedam hebben we in De Basiliek gegeten. Dat was geweldig goed.
Van Stad naar Wad sluit naadloos aan bij wat we tijdens deze fijne, korte zomervakantie beleefden. (Of nog meer: hadden kunnen beleven, als bepaalde gelegenheden geopend waren.)
De Marne
We waren er echter niet voor het eerst. Jaren eerder fietsten we vanuit Jistrum (Friesland, maar vlakbij Groningen) rond het Lauwersmeer. De provinciegrens loopt middendoor dat water. Ook dit is een prachtig natuurgebied.
We aten bij ’t Ailand, de stek van De Goede Vissers Barbara & Jan Geertsema-Rodenburg. Dat is een absolute aanrader. We maakten toen ook fietstochten door De Marne, waarin ook Pieterburen ligt – het begin van het Pieterpad en bekend van de zeehondenopvang (sinds 2025 niet meer daar).
In Van Stad naar Wad wordt dit unieke gebied met wierden (Gronings voor terpen, of misschien beter: niet-Fries want in Noord-Holland ligt Wieringen), in het noordwesten van Groningen, uiteraard besproken. Met vier wandelingen en een fietstocht. De recepten zijn uiteraard met vis – harder, een onvolprezen lekkere vis – en garnalen. En mosterd, want De Marne is Marne Mosterd. En dat komt niet uit Frankrijk.
Middag-Humsterland
Onder De Marne ligt Middag-Humsterland en dat is sinds 2005 een en al Nationaal Landschap. Ook daar leefden ze op wierden. In deze streek begon men ook weer met de teelt van spelt in Nederland.
Hier vinden we het bekende restaurant Piloersemaborg van Dick Soek. En we ontdekken in dit boek Herberg Onder de Linden in Aduard, met louter ingrediënten die het land geeft – dus geen rund of varken, wel wild. Het meest noordelijke restaurant met een Michelin-ster zij. Van Nederland, welteverstaan.
En zo zijn er nog er nog vier streken in dit boek. Maar ook het Ziltepad is opgenomen, een wandel- en fietsroute langs de rand van Groningen en Friesland, tot het Noord-Hollandse Wad. Achterin zijn enkele bladzijden gevuld met tips per streek. Ook locaties die niet in het betreffende hoofdstuk zijn genoemd, staan hier bij.
Register
En er is een bijzonder register opgenomen, waarbij het kernwoord een ingrediënt is en daaronder staan de titels, voornamelijk van recepten, waarin het wordt genoemd. Hoewel er meer dan één recept met harder in het boek staat, mis ik die vis in de index – er is wel een lemma ‘vlees’, met daaronder een zestal recepten. Maar er is geen lemma ‘vis’ noch ‘harder’. Dat geldt ook wilde zeebaars. En mosselen zijn ook onvindbaar, maar deze laatste staan wel onder het lemma ‘kaas’ in de titel van een recept met mosselen en kaas. En de bisque van noordzeekrab? Niet onder bisque, niet onder krab, misschien onder soep? Nee, soep komt niet voor. Het is geen ramp, maar wel een beetje jammer.
Recepten
Groningse groenten
Er is een aantal gastschrijvers voor recepten. Uiteraard Dick Soek, maar ook Sanne Meijer en Werner Drent en nog een aantal, die voor ons nog onbekenden zijn. Als we het register doornemen, missen we iets: Groningse groenten. Zoals Oldambster Wierdebonen, Groninger Blauwe Snijmoes en wat dacht je van de spruitkool Groninger? Het Noordelijk Zadennetwerk heeft ze allemaal op een rijtje.
We begrijpen dat de recepten maakbaar moeten zijn en de lezer niet in de stress moet geraken als zij of hij geen Westerwoldse Grove (een boerenkool) heeft, maar het had dit boek, dat al geweldig is, nog mooier gemaakt. (Er is een uitzondering: in het recept Frittata van courgette en prei met kreukerwten, wordt Wonder van Scheemda genoemd.)
Het zijn stuk voor stuk mooie en zeer goed maakbare recepten en de foto’s maken het geheel uiterst appetijtelijk. Enkele recepten, die van de chefs komen, zijn wel iets complexer, maar leuk om te maken als je vrienden te eten krijgt.
Smaak is iets persoonlijks, maar Gortotto springt er wel uit. Maar ook de tuinbonen met Gronings bier, mosterd en oudewijvenkoek. (Dat gaan we binnenkort maken. Voor de tuinbonen nemen we de Oldambster Wierdebonen.)
Enkele bladzijden verderop staat een recept voor oudewijvenkoek. Of de gelaagde groentepaté, met o.a. oesterzwammen. Of het aardappelbrood. Dat komt ook terug in het Broodje Grunn. En dan….. tadaaaaa!….. kip met patat en appelmoes – hoe Hollands kan je het maken in Groningen? Maar de kip is wel van de Eikemaheert in Loppersum. De dieren scharrelen tussen de fruitbomen.
Tenslotte
Je ziet, het enthousiasme druipt ervanaf. We zijn diep onder de indruk. Het is een erg mooi en waardevol boek. € 29,95 is geen geld.
