Maart in de tuin

Februari laat in zijn laatste dagen zien dat het lente wordt. En dat maart zijn staart roert. Wat doen we komende maand in de (moes)tuin? We gaan compost en mest opbrengen, zaaien ter plekke of binnen. De dagen zijn nu merkbaar aan het lengen en met februari eindigt de meteorologische winter. Wordt dit een jaar zonder bijen?

Naar buiten

Vrijwilliger Tirsa heeft medio februari de tuinbonen – Oldambster Wierdebonen – in de koude bak gelegd. Ze laten zich al zien. Vroeg voortrekken zorgt ervoor dat je eerder grotere planten hebt en daardoor uiteindelijk minder last van zwarte luis. In 2024 teelden we de zeldzame Oldamster Wierdebonen. We hadden veel uitgeplant, maar de opbrengst was gering door de terreur van muizen en slakken.

Het bemestingsplan voeren we stap voor stap uit. Aangezien we op goed doorlatende zandgrond tuinieren, willen we niet dat, door te vroeg te bemesten, veel voedingsstoffen wegspoelen voordat er wordt gezaaid of geplant. Wel hebben we in november 2025 hebben we verzuimd kalk te strooien op de koolbedden. We hebben nu, tegelijk met de mest, fijngemalen eierschalen gestrooid. Of dat verstandig is – sommigen zeggen van niet – zullen we zien. (Kalk helpt knolvoet bij kolen te voorkomen.)

Verdwijnsyndroom

Al onze bijen zijn verdwenen. En ze deden het bij ons zo goed. Zonder bijen geen fruit. Donderdag 26 februari kwam onze imker Saskia van Orsel langs om de bijenkasten te inspecteren. We hebben er vier. Maar alle kasten waren leeg. Geen bijenlijken, nee, gewoon schoon leeg. Dit wordt in imkerkringen de verdwijnziekte of het verdwijnsyndroom genoemd. Vermoedelijk het gevolg van de Aziatische hoornaar. Einde zomer 2025 hadden we de jacht op het dier geopend. Uiteindelijk één gevangen. Een andere imker had het nest gevonden en vernietigd. (Dat was bij papierfabriek Schut, ongeveer 1,3 km van ons verwijderd.)
Saskia denkt dat de hoornaar(s) de volken te zeer hadden uitgedund en dat de koningin, met de nog levende bijen, elders hun heil hebben gezocht. De varroamijt kan het niet zijn geweest, haar bijen zijn inmiddels varroa-bestendig. Het duurt jaren eer de Nederlandse bijen stand kunnen houden tegen de Aziatische hoornaar; dat is simpelweg een kwestie van natuurlijke selectie.
“We gaan moeilijke tijden tegemoet met de Aziatische hoornaar,” zegt Saskia. “Dat wordt dit jaar geen honing voor jullie.”

Mulchen

Zevenblad rukt op onder onze bessenstruiken. Hoewel het een groente is, is het er een die graag buiten de perken gaat. Bij de rabarber hebben we het in 2025 weggekregen: twee scheppen diep elk worteltje weggenomen en wat later nog opkwam, subiet verwijdert. Dat zouden we bij de bessenstruiken ook moeten doen. Wieden en mulch erop.

Snoeien en bemesten

Joseph heeft twee weken geleden het waterlot en überhaupt overbodige loten uit de appelbomen gesnoeid. Een jaar of twee zijn de appelbomen gesnoeid, en helaas niet goed. Maar het is niet anders.
Nu is het ook tijd om rozen stevig terug te snoeien en een dosis goed verteerde mest te geven.
Het gras mag ook wel een mestbeurt krijgen. Bij ons wel.

Zaaien en voorzaaien

Hoewel het elk jaar vrijwel hetzelfde is, is het altijd weer een feest. We kunnen nu onze zaaibakjes vullen. We hebben in onze kas een soort van groot broeibed, met warmtekabel wordt de aarde verwarmd en daar staan de zaaibakjes op.

Voorzaaien: is in zaaitrays, bakjes met zaaigrond of perspotjes
Begin-medio-eind: is ook afhankelijk van hoe maart zijn staart roert.
Binnen: in een onverwarmde kas, maar mag op een broeibed
Koud glas: in de koude bak – onder koud glas – buiten (min of meer hetzelfde als binnen)

In de tabel hieronder staat een aantal gewassen die wij zelf niet elk jaar telen. Dit is ons zaaiplan voor 2026 (Word document).

Kolen		maand maart
Spitskool (Filderkraut)	voorzaaien koud glas, perspotjes	begin
Bremer Scheerkohl	binnen voorzaaien, perspotjes	eind februari, begin maart
Spruiten	idem	medio
Koolrabi	binnen voorzaaien, perspotjes	begin
Knolraap		begin-medio
Cime di rapa	buiten, ter plekke	medio
Rucola	buiten, ter plekke	medio-eind
Slangenradijs	voorzaaien	medio
Radijs	buiten, ter plekke	begin-medio
Bonen en erwten
Tuinbonen	ter plekke of voorzaaien koud glas	z.s.m. normaliter doen we dat in februari
Peultjes (Zwitserse reuzen)	ter plekke	medio-eind
Grauwe erwt / kapucijner (Kola)	ter plekke	medio-eind
Bladgroenten
Snijbiet	voorzaaien in perspotjes of ter plekke	medio
Spinazie (wilde of Turkse)	ter plekke	begin
Stengelsla/celtuce	binnen voorzaaien, in bakje	medio
Snijsla-slamengsel	ter plekke	begin
Little gem	binnen voorzaaien, in bakje	begin-medio
Vierjaargetijdensla	idem	begin
Tuinmelde (geel en rood)	idem	medio
Raapsteeltjes (kan ook bij de kolen)	ter plekke (koude bak)	begin
Bleekselderij	binnen voorzaaien	begin-medio
Wortelgewassen
Venkel	binnen voorzaaien, in perspotjes	medio-eind
Wortel, Vroege van Nantes en Küttiger	ter plekke	begin-medio
Ui	ter plekke planten	begin
Sjalot	ter plekke planten	begin
Knolkervel	ter plekke	begin
Knolselderij	binnen voortrekken	hele maand
Aardappels e.d.	Wij telen geen aardappels meer, eten ze te weinig
Aardappel Vroege (bijv. roseval)	voortrekken	begin-medio
Aardappel Late	voortrekken	eind
Bataat (zoete aardappel)	voortrekken	medio
Mashua (knolkapucien)	binnen voortrekken	begin
Yacon (appelwortel)	binnen voortrekken	begin
Oca	binnen voortrekken	eind
Vruchtgewassen
Tomaten	binnen voorzaaien	medio-eind
Aubergine (niet in 2024)	binnen voorzaaien	begin-medio
Komkommer	binnen voorzaaien	medio-eind
Paprika	binnen voorzaaien	medio
Peper	binnen voorzaaien	februari is beter
Malabar spinazie	binnen	medio, gaat niet naar buiten
Luffa	binnen voorzaaien	medio