Nachtelijk licht brengt de natuur in de war: vogels raken gedesoriënteerd en plantengroei raakt verstoord. Nu is er nog een reden om het licht uit te doen: muggen blijven langer actief.
We schreven al eerder over licht in de nacht. Lees ook: Zonder licht zijn we beter uit.
In het najaar hoort de mug (de gewone steekmug, Culex pipens) bij afnemend daglicht in een soort winterslaap, een rustfase te gaan (ook wel diapauze genoemd). Uit recent onderzoek, uitgevoerd in achtertuinen, blijkt dat het licht van een lamp leidt tot uitstel daarvan. Muggen blijven langer actief en steken dus vaker. En naar mate de bewoonde omgeving door allerlei verlichting ’s nachts helderder wordt, wordt de ellende groter. Met de klimaatverandering komt het ook vaker voor dat muggen ziektes overbrengen.
Signaal
Als de herfst aanbreekt, komen muggenlarven uit en worden volwassen muggen. Zij ‘proppen zich vol’ – dus: steken dus om bloed in te nemen – en brengen gedurende de winter hun diapauze door in koele, donkere ruimtes zoals kelders en grotten. Wetenschappers weten al lang dat muggen de korter wordende dagen als belangrijkste signaal gebruiken om in deze rusttoestand te gaan.
Vector
Het onderzoek, uitgevoerd door he Ohio State University en University of Maine, werd medio mei 2026 gepubliceerd in het Journal of Applied Ecology. Het stelt dat kunstlicht ’s nachts het vermogen van muggen om in rust te gaan sterk verstoort.
“Het is een onderzoek dat moest worden gedaan,” zegt Dina Fonseca, vectorbioloog (vector is de overbrenger van ziekte) aan de Rutgers University die niet bij het onderzoek betrokken was. “De bevindingen zijn klip en klaar.”
Het onderzoek
Eerder laboratoriumonderzoek toonde al aan dat zwak kunstlicht muggen al in verwarring kon brengen. En nu was het de vraag: geldt dit ook in de omgeving van een stad?
Onderzoekers vroegen huiseigenaren om kleine bakjes met muggenlarven in hun tuin te plaatsen: enkele recht onder bestaande buitenverlichting, andere weggestopt in donkere hoeken op hetzelfde terrein. Nadat de larven waren uitgegroeid tot volwassen muggen, haalden de onderzoekers de bakjes op om te testen of de muggen daarin in rust waren gegaan of nog steeds in staat waren om bloed te prikken en zich voort te planten.
Lichtvervuiling
Muggen die in september onder kunstlicht waren grootgebracht, gingen vier keer langzamer in diapauze dan de muggen die in het donker waren gehouden. In oktober was het contrast schril: elke mug in een donkere ruimte ging in rust, terwijl bijna 60% van de muggen die aan licht waren blootgesteld actief bleef.
“Lichtvervuiling remde de overwinteringsrust veel sterker af dan de temperatuur”, aldus Lydia Fyie, entomoloog aan de Universiteit van Maine en hoofdauteur van de studie. Zelfs licht met een intensiteit van slechts 0,87 lux, was voldoende om de muggen actief te maken. (Een heldere maan ligt tussen 0,1 en 1 lux.)
Slag om de arm
Er is geen gebruik gemaakt van wilde muggen, maar van laboratorium muggen, die na verscheidene generaties in een onnatuurlijke omgeving van een muggenfokkerij, wel eens ander gedrag kunnen vertonen. Want ook dan geldt de regel van natuurlijke selectie – ‘survival of the fittest – muggenlarven en de daaruit voortkomende muggen die in de onnatuurlijke omgeving niet snel stierven, hebben voor de volgende generatie laboratoriummuggen gezorgd.
